UIST 2025 verileri: araç içi dokunmatik ekranlar dikkat bölündüğünde sürüşü nasıl etkiliyor

UIST 2025 çalışması, araç içi dokunmatik ekranların dikkat bölündüğünde sürüş performansını nasıl bozduğunu sayılarla gösteriyor: %42 yanal sapma, verimde düşüş.

ACM UIST 2025’te sunulan yeni bir çalışma, araç içi dokunmatik ekranların dikkat bölündüğünde sürücülere nasıl etki ettiğine dair ayrıntılı ve sayısal bir tablo çiziyor. Araştırmacılar, direksiyon başı, ekranla etkileşim ve bilişsel yük çakıştığında neler olduğunu, anlatılara değil kontrollü deneylere dayanarak inceledi; veriye yaslanan bu bakış, otomobil içi teknolojiyi değerlendirirken sezgilerin yerine ölçümü koyuyor.

Deney, gerçekçi bir kentsel sürüş simülatöründe gerçekleştirildi. Katılımcılardan, Fitts yasasına dayalı standart bir dokunmatik hedefleme görevini yerine getirirken araç kullanmaları ve aynı anda zorluk düzeyi değişen işitsel N-back bellek görevlerini tamamlamaları istendi. Oturumlar boyunca göz hareketleri, el hareketi, gözbebeği genişlemesi, elektrodermal aktivite ve çeşitli sürüş performansı metrikleri takip edildi.

Sonuçlar karşılıklı etkileşim bozulmasını net biçimde gösteriyor. Sürüşe dokunmatik etkileşim eklendiğinde şerit tutma performansı geriledi; yanal sapma yaklaşık yüzde 42 arttı. Dokunmatik tarafta düşüş daha da belirgindi: sürüşsüz koşullara kıyasla hedefleme hızı ve doğruluğu yüzde 58’in üzerinde azaldı.

Daha yüksek bilişsel yük bu etkileri büyüttü. Zorlayıcı bellek görevlerinde hedefleme hareket süresi yaklaşık yüzde 20 artarken, dokunmatik verimlilik yaklaşık yüzde 17 düştü. Aynı anda sürücüler, yol dışına attıkları bakışları kısaltarak ekrana her bakışın süresini yaklaşık yüzde 26 azalttı. Daha kısa bakışlar kâğıt üzerinde daha güvenli görünebilir; ancak bu kısalma, daha yavaş ve daha verimsiz etkileşimle birlikte seyretti.

En çarpıcı bulgulardan biri, yazarların gözden önce el diye not ettiği yineleyen bir davranış örüntüsü oldu. Pek çok durumda sürücüler, bakışlarını yoldan ayırmadan önce ellerini dokunmatik ekrana doğru hareket ettirdi. Bilişsel yük arttıkça bu örüntü daha da sıklaştı; görsel kaynaklar kısıtlandığında öngörü ve motor belleğin devreye girdiğini düşündürüyor.

Çalışma ayrıca, ekrandaki hedefleri büyütmenin tek başına performansı anlamlı ölçüde iyileştirmediğini ortaya koydu. Asıl darboğaz, parmağın isabetinden ziyade, dikkat bölünmüşken arayüz öğelerini görsel olarak bulmak için gereken çaba.

Bu gözlemler ışığında, araştırma ekibi mevcut araç içi arayüz stratejilerinin yeniden ele alınması gerekebileceğini savunuyor. Dokunmatik ekranların ortadan kalkması pek olası görünmüyor; ancak veriler, özellikle sık kullanılan işlevlerde daha az görsel dikkat gerektiren, daha yalın etkileşim akışları ve kontrolleri işaret ediyor. Uzun vadede bu bulgular, sürücünün bilişsel durumuna uyum sağlayan ve kullanılabilirlikle güvenliği daha iyi dengeleyen arayüzlerin gelişimini destekleyebilir. Toplamda tablo, sürüşün ritmine uyumlu sadeleşmiş akışların değerini hatırlatıyor.